Op 16 maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen geweest. EA kwam hier als grote winnaar uit de bus, want werd de grootste partij met zelfs drie zetels winst. De fractie van EA is de afgelopen raadsperiode goed zichtbaar geweest dat tot uiting komt dat de vijf raadsleden bij elkaar 3345 (van de 5215) stemmen haalden!
Soms horen wij de vraag: waarom is er nog geen college gevormd en duurt dit nog lang?
In 2018 werd het nieuwe college geïnstalleerd op 24 april, dat was 5 weken na de verkiezingen. In 2014 echter behoorde Pijnacker-Nootdorp tot de drie laatste gemeenten in geheel Nederland en werd pas na 11 weken op 6 juni het nieuwe college geïnstalleerd. Dat gebeurde nota bene met een door zeven fracties ondertekende brief waarin onvrede geuit werd over het proces.
Hoofdlijnenakkoord
De informateur wil uiteraard een herhaling van 2014 voorkomen en ervoor zorgen dat een en ander zorgvuldig verloopt. Bovendien wil onze gemeenteraad gelijktijdig een raadsbreed akkoord, een zogeheten Hoofdlijnenakkoord. Dit is een overeenkomst tussen alle of bijna alle partijen over onderwerpen waarin gelijkstemmig gedacht wordt, bijvoorbeeld over het extra bouwen van woningen voor starters. Wie het verkiezingsprogramma van D66 met EA vergelijkt op gebied van bouwen ziet volkomen terecht grote parallellen:
Een hoofdlijnenakkoord is overigens beperkt in status, want deze is niet wettelijk verplicht. In 2018 werd in 56 gemeenten hiermee gewerkt, wat dus betekent dat in de meeste gemeenten – 289 van de 355 – nog steeds gewerkt wordt met traditionele coalitieakkoorden. Alle partijen in onze gemeente zijn doordrongen van belangrijke vraagstukken die om een oplossing vragen; niet alle partijen hebben interesse om deel te nemen aan een hoofdlijnenakkoord.
In 2014 begon het college met een valse start en maakte de titel ‘Samen Doen’ er niet geloofwaardiger op. In 2018 werd het akkoord ‘Verder in Verbinding’ genoemd, waar overigens ook wat kanttekeningen bij geplaatst konden én moeten worden. Echter, EA is optimistisch.
Verkenner en Informateur
Natuurlijk hoeft zowel het raadsakkoord als de collegevorming niet opnieuw zo lang te duren, ook hierin zijn wij immers optimistisch. Dat de verkenner zelf geen informateur wilde worden en abrupt stopte, was voor EA bijzonder jammer omdat er wederzijds goed samengewerkt werd. Toch respecteren wij zijn keuze. EA is blij in Bert van Alphen opnieuw een ervaren politicus gevonden te hebben die bereid is het proces een vervolg te geven. Mede door de feestdagen geeft dit wel een ruime week vertraging. Jammer, maar begrijpelijk.
De verkenner heeft zijn werk voltooid in een helder rapport dat openbaar is en dat maandag 11 april besproken is in de gemeenteraad. Het betoog van Hanneke is – zoals gebruikelijk- ook helder en online te lezen.
De grote winnaars
EA heeft 1855 stemmen gewonnen. Twee collegepartijen, VVD en CDA, hebben samen vier zetels verloren, maar liefst 1749 stemmen.
De interpretatie van de verkiezingsuitslag is eenvoudig. Er zijn drie winnaars en drie verliezers
Ook D66 kreeg er 1466 stemmers bij, samen met EA dus 3321 winst! Met respectievelijk 6 en 8 zetels is er nog een derde partij nodig om tot een meerderheid te komen. Maar er zijn meerdere mogelijkheden voor het vormen van een evenwichtig bestuur. Overigens is het zeer bijzonder dat PPN exact evenveel stemmen behaalde als vier jaar geleden en 4 zetels behoudt.
De informateur weet ook dat er -met het rapport van de verkenner in de hand- zeker 11 mogelijkheden zijn die recht doen aan de verkiezingsuitslag waar EA en D66 als grote winnaars deel van het college uitmaken tezamen met maximaal één verliezer. EA sluit geen partij of persoon uit, maar gaat ervan uit dat CU/SGP en Partij voor de Dieren met elk één zetel geen ambitie hebben deel uit te maken van een nieuw college.
Logische mogelijkheden
Wat zijn de 11 mogelijkheden? Dus EA/D66 = 14 zetels aan te vullen met:
PPN = 18
PPN + Trots = 20
VVD = 18
VVD + Trots = 20
CDA = 17
CDA + Trots = 19
Trots + GB = 18
PPN + CDA = 21
PPN + VVD = 22
Hoewel 4 partijen voor een college genoeg zouden moeten zijn, is ook een combi met totaal 5 partijen bespreekbaar. Maar dan met drie winnaars en maximaal één verliezer:
PPN + CDA + Trots = 23
PPN + VVD + Trots = 24
Een samenwerking zonder D66, dat onlogisch zou zijn, zou ook kunnen met:
PPN + VVD + Trots = 18.
PPN + CDA + Trots = 17
Noodscenario
Minder breed draagvlak en ook minder wenselijk is een noodscenario van 16 zetels, die wel voor een meerderheid zorgen, maar qua stemmen niet boven de helft van het totaal uitkomen.
EA plus PPN + Trots + GB = 16. Deze combi kent dus ook twee winnaars en één verliezer.
Anders:
EA plus VVD + PPN = 16 met bovendien maar één winnaar en één verliezer.
Zoals ook de andere combinaties EA / D66 / Trots of EA / D66 / GB op slechts 16 zetels uitkomen en qua stemmen niet boven de helft van het totaal.
Dit beschouwen wij dus als een noodscenario, Een breed draagvlak zien wij bij 18 of meer.
Tot slot
De informateur heeft genoeg te doen, want er zijn dus veel eerlijke en ruime mogelijkheden die eer doen aan de wens van de kiezer. EA denkt dat dit in mei gaat gebeuren.